Mobil Menü

TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİM YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİ (TYYÇ)

TÜRKİYE YÜKSEKÖĞRETİM YETERLİLİKLER ÇERÇEVESİ OLUŞTURMA ÇALIŞMALARI

Türkiye'de yükseköğretimde Ulusal Yeterlilikler Çerçevesi (UYÇ) oluşturulmasına yönelik ilk çalışmalar, Bologna Sürecinde 2005 yılında Bergen'de gerçekleştirilen ve ulusal yeterlilikler çerçevelerinin oluşturulmasını karara bağlayan Bakanlar Zirvesi sonrasında Yükseköğretim Kurulu tarafından başlatılmıştır. Yükseköğretim Kurulu tarafından 28.04.2006 tarih ve 2006/8 sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlık Kararı ile kurulan ilk Yükseköğretim Yeterlilikler Komisyonu (YYK) üyeleri Yükseköğretim Kurulu ve Yükseköğretim Kurumları temsilcilerinden oluşturulmuş ve çalışmalarını 04.02.2008 tarihine kadar sürdürmüştür. Komisyon bu tarihler arasında sürdürdüğü çalışmalar sonucunda ağırlıklı olarak Avrupa Yükseköğretim Alanı için Yeterlilikler Çerçevesi (QF-EHEA Qualifications Framework for European Higher Education Area) düzey tanımlayıcılarını kullanarak UYÇ'yi yükseköğretimin her düzeyi (önlisans, lisans, yüksek lisans ve doktora) sonunda asgari olarak kazanılması gereken bilgi, beceri veyetkinliklere göre tanımlamıştır. Bu kapsamda öğrenme çıktıları ile ifade edilen "Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi "nin ilk taslak çalışmasını ilgili paydaşların görüşlerine ve katkılarına sunmuştur.

10.07.2008 tarihinde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından UYÇ çalışmalarını daha geniş bir ölçekte sürdürmek üzere Komisyon üyeleri yenilenmiş, Komisyon çalışmalarına destek vermek üzere farklı üniversitelerden ve disiplinlerden deneyimli akademisyenlerin katılımıyla   "Yükseköğretim Yeterlilikler Çalışma Grubu " ve Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 21.05.2009 tarih ve 2009.10 sayılı kararı ile de Yükseköğretim Sanat Eğitimi Yeterlilikleri ve Mesleki Eğitim Yeterlilikleri Çalışma Grupları kurularak, ilgili alandaki hazırlık çalışmalarına hız verilmiştir.

Yükseköğretim Yeterlilikler Komisyonu ve Çalışma Grubu yapmış oldukları çalışmaları Ocak 2009 ayında "Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi Ara Raporu " şeklinde hazırlamış ve gerek belirlenen geniş bir paydaş grubuna, gerek tüm kamuoyunun görüşlerine Yükseköğretim Kurulu Web sayfası üzerinden sunmuştur. Daha sonra Komisyon ve Çalışma Grubu, paydaşlardan gelen görüşler doğrultusunda "Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi "nin oluşturulmasına yönelik aşağıda özetlenen çalışmaları gerçekleştirmiştir.

TYYÇ'nin Oluşturulma Süreci ve Takvimi

Bologna sürecine dahil ülkelerin ulusal yeterlilikler çerçevelerini oluşturma süreçleri ve bu süreçleri oluşturmada yapılması gereken çalışmalar Bologna Yeterlilikler Çalışma Grubu tarafından oluşturulan 11 aşamada toplanmıştır. Ülkelerin, ulusal yeterlilikler çerçevesi (UYÇ) çalışmalarını bu aşamaları takip ederek bir takvim doğrultusunda sürdürmeleri ve 2010 (en geç 2012) yılına kadar tamamlamaları gerektiği belirtilmiştir. Bu çerçevede çalışmalarını sürdüren Yükseköğretim Yeterlilikler Komisyonu ve Çalışma Grubu, 11 aşamada tamamlanması öngörülen ulusal yeterlilikler oluşturma sürecinde yapılacak olan çalışmaların takvimini aşağıda gösteridiği şekilde belirlemiştir.

 

TYYÇ'nin Oluşturulma Aşamaları ve Tamamlanma Tarihleri

 

 

TYYÇ Oluşturulma Aşamaları

Tamamlama Tarihi

1

Süreci başlatmak için karar alınması

Nisan 2006

2

Çalışma takviminin oluşturulması

2006

3

Sürecin organizasyonu

2006 - 2008

4

Çerçevenin tasarımı

Kasım 2008

5

Paydaşlardan görüş alınması

Ocak 2009

6

Çerçevenin onaylanması

Kısmen

Mayıs 2009

Tamamen

Ocak 2010

7

İdari organizasyon

Şubat 2010

8

Çerçevenin yükseköğretim programları düzeyinde uygulanması

Pilot düzeyde uygulama

Aralık 2010

Tüm kurumlarda uygulama

Aralık 2012

9

Yeterliliklerin TYYÇ'ye dahil edilmesi

2010 - 2015

10

Çerçevenin Avrupa Yeterlilik Çerçeveleri ile uyumluluğunun belgelendirilmesi

2010 - 2012

11

TYYÇ Web sitesinin oluşturulması ve yayınlanması

2010

 

2006 yılında başlatılmış olan TYYÇ'nin hazırlanması ile ilgili çalışmaların Eylül 2008'de yapılan yeni takvime göre onaylanmasının Ocak 2010 yılına kadar, gerekli idari organizasyonel yapılanmanın ise Subat 2010'a kadar tamamlanması öngörülmektedir. Çerçevenin öncelikle pilot ölçekte belirlenecek olan kurum ve programlarda uygulanması Ocak 2011'de, tüm kurumları ve programları kapsayacak şekilde uygulanmasının ise 2012 yılı sonuna kadar tamamlanması planlanmıştır. Yükseköğretim kurumları tarafından verilen yeterliliklerin ulusal kalite güvencesi sistemi ile TYYÇ'ye dâhil edilmesi çalışmalarının 2012-2015 yılları arasında, çerçevenin Avrupa Üst Yeterlilikler Çerçeveleri ile uyumluluğunun belgelendirilmesi çalışmalarının ise 2010-2012 yılları arasında tamamlanması öngörülmüştür. TYYÇ'ye ait çalışmaların ve gelişmelerin yer alacağı TYYÇ web sayfasının ise 2010 yılı içerisinde hazırlanması ve Ocak 2011'de kullanıma açılması beklenmektedir.

 

TYYÇ'nin Tasarımı

Ulusal Yeterlilikler Komisyonu ve Çalışma Grubu, kurulduğu tarihten günümüze kadar çalışmalarını ağırlıklı olarak TYYÇ'nin tasarımı ve düzey tanımları üzerinde odaklamıştır. Bu kapsamda, Türkiye Yükseköğretim Sistemi'nin yapısı, düzeyleri ve her bir düzey içerisinde verilen dereceler ve UYÇ'nin tasarımının içermesi gereken genel unsurlar göz önünde tutularak, çalışmalar yürütülmüş ve paydaş görüşleri de göz önünde tutularak TYYÇ'nin tasarımında aşağıda belirtilen unsurları tamamlanmıştır.

 

TYYÇ'de yer alacak düzeyler

Türk Yükseköğretim Sisteminin mevcut yapısı Bologna sürecinde öngörülen 3 düzeyli (lisans, yüksek lisans ve doktora) sisteme uyumludur. Ayrıca, her iki Avrupa Üst Yeterlilikler Çerçevelerinde öngörülen ve ara yeterlilikler olarak nitelendirilen "kısa düzey (Kısa Düzey -QF-EHEA ve 5. Düzey-EQF-LLL) Türk Yükseköğretim Sisteminde "önlisans " derecesi olarak verilmektedir. Bu nedenle, TYYÇ'nin mevcut hali ile önlisans, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeylerini kapsayacak şekilde 4 (dört) düzey ile tanımlanmasının uygun olacağı görülmüştür.

 

 

Her bir TYYÇ düzeyi için eğitim-öğretim yeterlilik profilleri

Türk Yükseköğretim Sisteminin her bir düzeyinde farklı öğrenme çıktıları ile tanımlanabilecek yeterlilikler olduğu bilinmektedir. Her bir yükseköğretim düzeyinde öğrenme çıktıları açısından farklılığı olan bu öğrenim programlarının (yeterlilikler gruplarının) sınıflandırılması aşağıda verilmektedir.

Türkiye Yükseköğretim Sistemi Düzeyleri ve Her  Bir Düzeyde Farklı Öğrenme Çıktıları Olan Yeterlilikler

 

YÜKSEKÖĞRETİM DÜZEYLERİ

VERİLEN DERECELER/YETERLİLİKLER

Doktora
QF-EHEA: 3. Düzey 
EQF-LLL : 8. Düzey

Doktora

Tıpta Uzmanlık

Sanatta Yeterlilik

Yüksek lisans
QF-EHEA: 2. Düzey
EQF-LLL : 7. Düzey

Tezli Yüksek Lisans

Tezsiz Yüksek Lisans

Lisans
QF-EHEA: 1.Düzey
EQF-LLL : 6. Düzey

Lisans
(Fakülte programları)

Lisans
(Yüksekokul ve Konservatuar programları)

Önlisans
QF-EHEA: Kısa Düzey
EQF-LLL : 5. Düzey

Önlisans
(Fakülte lisans programları içerisinde)

Önlisans
(Meslek Yüksekokulları)

 

TYYÇ kapsamında bu yeterlilikler gruplarının ayrı profiller ve kazandırdığı dereceler ile tanımlanmaları TYYÇ'nin saydamlığı ve anlaşılabilirliği açısından önemli bir çalışma konusudur. TYYÇ içerisindeki bu farklı öğrenme çıktıları olan yeterliliklerin nasıl yer alması ve tanımlanması gerektiği yönünde Komisyon ve Çalışma Grubu 3 farklı öneri geliştirmiş ve bunları "Türkiye Yükseköğretim Ulusal Yeterlilikler Çerçevesi Ara Raporu "  ile paydaşların görüşlerine sunmuştur.

Paydaşlardan gelen görüşler doğrultusunda, öncelikle TYYÇ'nin düzeyleri itibariyle farklı yeterliliklere sahip 3 (üç) ayrı yükseköğretim yeterlilikler çerçevesinden oluşması uygun görülmüştür. Yükseköğretim sistemi içerisinde Tablo 3'de gösterilen önlisans, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeylerinde mevcut yeterlilikleri (Profilleri) öğrenme çıktılarına göre akademik ağırlıklı (1) yükseköğretim yeterlilikleri, (2) mesleki eğitim ağırlıklı yeterlilikler ve (3) sanat eğitimi yeterlilikleri olarak sınıflandırılmıştır. Daha sonra her bir alan için oluşturulmuş olan Çalışma Gruplarının çalışmaları sonucunda sanat eğitimi yeterliliklerinin yükseköğretim yeterlilikleri içerisinde ifade edilebileceği görülmüş ve TYYÇ kapsamında yer alacak olan yeterlilik profillerinin (1) Yükseköğretim Yeterlilikleri, (2) Yükseköğretim Mesleki Eğitim Yeterlilikleri olarak gruplandırılması uygun görülmüştür.